ELKE KERN EEN MEERGENERATIEHOF

Samen wonen, samen leven, samen doen.

Elke kern een meergeneratiehof. Niet als wens, maar als antwoord op drie urgente opgaven: eenzaamheid, zorgdruk en leefbaarheid

De gemeente staat voor een heldere opgave: hoe organiseren we wonen, zorg en leefbaarheid in een tijd van dubbele vergrijzing, groeiende eenzaamheid en toenemende druk op de zorg?

Het meergeneratiehof is geen woonconcept aan de rand van het beleid. Het is een ruimtelijk en sociaal instrument dat direct bijdraagt aan drie urgente doelen:

• versterken van sociale cohesie
• verminderen van eenzaamheid
• stimuleren van preventie en zelfredzaamheid

Dit artikel laat zien waarom een meergeneratiehof in elke kern geen wens is, maar een logische volgende stap.

Wat is een meergeneratiehof?

• Een kleinschalige woonvoorziening van circa 25-45 woningen, met een gemeenschappelijke ruimte en een groene binnentuin.
• Genoemde woningen dienen bij voorkeur grondgebonden te worden ontwikkeld in een U-vorm.
• Mix van starters, gezinnen en senioren.
• Combinatie van sociale huur, middenhuur en betaalbare koop.
• Gericht op ontmoeting, zorg voor elkaar en duurzaamheid.
• Geen woongroep, wel een woongemeenschap: zelfstandig wonen met bewust samenleven.

De Stichting Meergeneratiehof Krimpenerwaard (SMK) streeft naar Elf hofjes in elf kernen.

• Betaalbaar, duurzaam en groen wonen
• Een buurt waar mensen naar elkaar omkijken
• Voor gezinnen die hun kinderen willen zien opgroeien in een warme buurt
• Voor starters die écht thuis willen komen
• Voor senioren die zelfstandig willen blijven, maar niet alleen
• Een levendige gemeenschap van jong en oud

Sociale eenzaamheid, een probleem onder jong en oud

Even wat cijfers

Anders Wonen Onderzoek 2025 – Van alleen naar samen
Woongemeenschappen als medicijn tegen eenzaamheid

• Bijna de helft van de Nederlanders ervaart in meer of mindere mate gevoelens van eenzaamheid — vooral jong volwassenen en ouderen.
• Bij alleenwonende vrouwen 50+ wil bijna de helft deel uitmaken van een woongemeenschap.

In de Krimpenerwaard:

• 22,6% is 65+, 5,9% is 80+, 8,5% is tussen 18–25 jaar (Bron: CBS, 2025)
• Sociale eenzaamheid:
  • Jongvolwassenen (16–25 jr): 53,0%
  • Volwassenen (18+): 29,5%
    (Bron: RIVM, 2024)

Deze cijfers laten zien dat we een fundamenteel probleem hebben. Ook de eenzaamheid onder jongeren is enorm. Veel digitale vrienden, maar geen echte betekenisvolle relaties. Wij mensen zijn sociale wezens al sinds we als jagers en verzamelaars onze omgeving gingen verkennen. Wij hebben drie basale behoeftes: behoefte aan betekenisvolle relaties, autonomie en competentie, het zelf kunnen. Wij worden ongelukkig als aan deze basale behoeften niet voldaan kan worden. Relaties zijn bepalend voor wie we zijn en hoe wij onszelf zien. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat positieve relaties tussen leerling en docent leiden tot betere leerprestaties: iedere leraar weet “zonder relatie geen prestatie”. Maar ook volwassenen met zinvolle relaties met anderen voelen zich minder eenzaam, leven gezonder, zijn gelukkiger en leven langer. Wie wil dit nu niet?

“Eenzaamheid leidt aantoonbaar tot hogere zorgkosten en zorgvraag.”

Stimuleren gezondheidspreventie

Binnen een meergeneratiehof kijkt men automatisch meer naar elkaar om, helpt men elkaar een handje waar nodig. Een meergeneratiehof draagt daardoor aantoonbaar bij aan preventie en zelfredzaamheid.. Het is voor de hand liggend dat dit de WMO-kosten ook reduceert.

In 2025 gaf de gemeente Krimpenerwaard ongeveer 11 miljoen euro uit aan de WMO. Hier valt zeker wat te besparen als er meer meergeneratiehofjes ontstaan voor jong en oud.

 Bouwvorm

De meest gestelde vraag aan het bestuur van de Stichting Meergeneratiehof Krimpenerwaard (SMK) gaat over de bouwvorm. In één adem wordt dan gezegd de grond is schaars en een U-vorm neemt veel meer ruimte in dan een traditioneel appartementengebouw.

Allereerst, waarom toch die voorkeur voor een U-vorm? Dat is niet omdat wij star of eigenwijs zijn, het heeft een hele duidelijke functie. Het is een beproefd middel om sociale cohesie te versterken sinds de Middeleeuwen.

In de Middeleeuwen wist men al dat een meer gesloten vorm, bijvoorbeeld een U-vorm meer veiligheid biedt en tot meer contacten leidt.

Een hof kan zich op verschillende manieren manifesteren:

• als gestapeld gebouw rondom een hof
• als grondgebonden hofje
• als hybride vorm

De praktijk laat zien dat de vorm afhankelijk is van locatie, dichtheid en doelgroep. De vorm is ook belangrijk omdat het sociale, praktische en veiligheidsvoordelen geeft voor de bewoners.

De essentie zit niet zozeer in de vorm, maar in drie ontwerpprincipes:

1. oriëntatie op een gezamenlijke ruimte leidt tot meer contact, want

in een U-vorm liggen de woningen rondom een gezamenlijke hof of tuin. Daardoor:

• kijken woningen naar dezelfde plek
• zien bewoners elkaar makkelijker
• ontstaan spontaan praatjes of hulpmomenten
• Alle voordeuren gericht op de hof
• De voordeuren liggen aan de gezamenlijke binnentuin.

Dit helpt de eenzaamheid te verminderen, wat een belangrijk doel is van een meergeneratiehof.

2. programmering van ontmoeting

Een hof heeft minimaal een gemeenschappelijke tuin en ontmoetingsruimte

Daardoor ontstaat een natuurlijke plek waar mensen samenkomen.

3. een schaal waarop mensen elkaar kennen en herkennen

Een hof wordt bewust niet te groot meestal 25–45 woningen. Zodat:

• mensen elkaar nog kunnen herkennen
• burenhulp overzichtelijk blijft en de
• de groep als een kleine gemeenschap voelt

Bij te grote projecten verdwijnt dit effect vaak.

De vorm maakt duidelijk: dit is onze gezamenlijke plek. Dat versterkt het idee van samen wonen en naar elkaar omkijken, wat de kern is van het meergeneratiehof-concept.

Als aan bovenstaande drie ontwerpprincipes voldaan is, ontstaat vanzelf een zorgzame en hulpvaardige gemeenschap. De U-vorm werkt heel goed om deze ontwerpprincipes te realiseren.

Laten we nu een meergeneratiehof eens vergelijken met een appartementencomplex.

Het ruimtebeslag van een meergeneratiehof

in een U-vorm hoeft niet per se groter te zijn dan dat van een appartementengebouw, omdat   juist bij de doelgroep starters en senioren gestuurd kan worden op:

• een lagere parkeernorm dan 1,7 (Norm gemeente), want starters en senioren hebben over het algemeen geen twee auto’s
• deelmobiliteit

Dit levert meer ruimte voor groen en ontmoeting, mits gestuurd wordt op mobiliteitsconcepten en doelgroepgerichte normering

 Oproep aan de raad:

• Neem het meergeneratiehof op in het coalitieprogramma 2026–2030
• Reserveer per kern minimaal één locatie
• Starten met 1-2 pilotprojecten

 Krimpenerwaard, maart 2026,

Wim de Boom, voorzitter Stichting Meergeneratiehof Krimpenerwaard
Mark Logtenberg, senior-adviseur Maas Wijkontwikkeling

 Bronnen:

GGD Gezondheidsmonitor (RIVM/ggdghor.nl)